Waarom niet alle Science Fiction boeken dystopisch zijn

Sinds The Hunger Games verscheen is het dystopische genre een hype binnen de Young Adult, algauw gevolgd door andere science fiction boeken die zich afspelen in outer space of na een apocalyps. Maar al te vaak zie ik al deze boeken, door slimme marketingtechnieken als ‘voor fans van Divergent en The Hunger Games‘ op een hoopje gegooid worden. Toch is niet ieder science fiction boek dystopisch en daar wil ik het vandaag wat uitgebreider over hebben.

Divergent-1

De kenmerken van dystopia

In dystopische boeken zien we vaak een pessimistisch toekomstbeeld waarin de meerderheid van de bevolking onderdrukt wordt door een heersende elite of een totalitaire staat. De regering denkt een perfecte wereld, een utopisch paradijs, geschept te hebben, maar in de praktijk blijkt dit niet het geval. De inwoners moet zich aan veel regeltjes houden en vaak zien we een verdeling van de bevolking in diverse groepen (denk aan de Factions in Divergent en de Alphas, Betas, Gammas etc in Brave New World). Daarnaast is er in vele gevallen ook een belangrijke rol weggelegd voor technologische ontwikkelingen en is er sprake van een globale (ecologische) crisis. Een ander thema dat vaak aan bod komt binnen het dystopische genre is surveillance (denk aan ‘big brother is watching you’ in 1984).

Als we enkel kijken naar het dystopische genre, dan zien hier binnen al veel verschillende mogelijkheden. Er zijn boeken die gaat over mental health (The Program en The Glimpse) en boeken die van begin tot eind garant staan voor actie, zoals The Hunger Games en The Maze Runner. Je hebt dystopische boeken met een paranormaal tintje (The Pledge) en sommigen gaan over tijdreizen (De man die de tijd meenam). Voor de romantische zielen zijn er dystopische boeken als Matched en Delirium. Mijn persoonlijke favoriet zijn misschien wel de technische dystopia’s, zoals De Cirkel en The Killables.

The-Glimpse-2  De man die de tijd meenam

Ander genres binnen Science Fiction

Er zijn dus heel wat boeken die je onder het dystopische genre kunt scharen, maar Science Fiction is veel meer dan dat (en zelfs niet ieder dystopisch boek hoeft overigens SF te zijn, er is ook een combinatie met fantasy mogelijk). Zoals Isaac Asimov al zei “Science Fiction is an undefined term in the sense that there is no generally agreed upon definition of it. To be sure, there are probably hundreds of individual definitions, but that is as bad as none at all”. Er is dus geen duidelijke definitie van het genre, maar zeker is dat het een veelvoud aan subgenres omvat.

Zo heb je de klassieke space operas, boeken die zich afspelen in de ruimte zoals 2001: A Space Odyssey en A Hitchhikers’ Guide to the Galaxy. Maar ook hier geldt dat het alweer twee heel uiteenlopende boeken zijn, de één onderzoekt thema’s als ruimtereizen en evolutie, terwijl de ander een veel meer humoristische invalshoek heeft. Oftewel: de ene space opera is de andere niet. De verschillen tussen bijvoorbeeld Het Recht van de Radch en Rood zijn er simpelweg te veel om op te noemen.

Vervolgens heb je post-apocalyptische verhalen, waarin de mensheid zich na een catastrofale ramp opnieuw moeten weten te redden in een compleet veranderde wereld. Of het nu gaat om een nucleaire ramp zoals in Pure, de uitbraak van een dodelijk virus zoals in Station Elf of een mislukt wetenschappelijk experiment zoals in De Oversteek – ik verslind deze boeken met enorm veel plezier. Soms ontstaat er na een dergelijke apocalyps wel een dystopische situatie, waarin een heersende elite de rest van de bevolking onderdrukt, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Vaak genoeg is het gewoon een survival verhaal over het overleven in een veranderde wereld.

Fuse-1

Sinds ik The Forest of Hands and Teeth las, lees ik ook graag verhalen over zombies. Veel zombieverhalen vallen onder het post-apocalyptische subgenre, maar het is natuurlijk ook perfect mogelijk om deze boeken te categoriseren als horror. Dat hangt misschien ook een beetje af van de grafische details die de auteur in zijn/haar verhaal schetst.

Binnen het genre science fiction heb je ook een hele feministische stroming. Denk hierbij aan boeken als The Blind AssasinThe Handmaid’s Tale en Only Ever Yours. Ook Young adult titels Eve en The Jewel passen wat mij betreft in dit rijtje.

The Jewel - Opgesloten  Eve-1

Daarnaast heb je bijvoorbeeld ook nog steampunk en cyberpunk, maar dat zijn een subgenres waar ik zelf nog weinig ervaring mee heb. Al staat The Windup Girl nog hoog op mijn lijstje om te lezen.

Boeken die ik zelf niet als dystopisch zou categoriseren

Recentelijk zie ik veel Young Adults verschijnen die overduidelijk binnen het genre science fiction vallen, maar die wat mij betreft op het eerste gezicht niet dystopisch te noemen zijn. Natuurlijk kun je altijd op zoek gaan naar overeenkomsten of bepaalde kenmerken, maar liever omschrijf ik deze boeken anders.

Zowel Phobos en Phobos² als Eenzaam en extreem ver weg zou ik categoriseren als romantische science fiction verhalen die zich afspelen in de ruimte. Ook Illuminae is een space opera, waar de nadruk dan eerder op actie en technologie ligt. De 100 is een moeilijke, maar doet mij persoonlijk denken aan een post-apocalyptisch verhaal al is er wel degelijk sprake van een elite met de macht in handen. Op de rand van het niets speelt zich af in afwachting van, tijdens en na een apocalyps.

Eenzaam en extreem ver weg

Een genre is geen wet

Genres staan niet vast en zijn constant aan verandering onderhevig. Bovendien heb je tegenwoordig veel meer hybridevorming: steeds vaker is een boek bijvoorbeeld én fantasy én science fiction te noemen. Er zijn geen vaste regeltjes om te bepalen tot welk genre een boek behoort, maar ik vind het wel belangrijk dat mensen hier zelf over nadenken en niet uit gemakzucht overal maar het prentje dystopisch op plakken of blindelings de categorisering van de marketeers volgen.

Heb jij een favoriet (sub)genre om te lezen?

Op de rand van het niets  The-100-4

Wil je inspiratie opdoen binnen één van de vele thema’s die ik in deze blogpost noem? Kijk dan zeker eens op deze pagina!

Advertenties

13 gedachtes over “Waarom niet alle Science Fiction boeken dystopisch zijn

  1. Roos zegt:

    Eindelijk iemand die dit bespreekt! Mijn persoonlijke frustratie is als mensen apocalyptisch en dystopisch niet uit elkaar kunnen houden. Volgens mij heb je het hier heel duidelijk uitgelegd. Het zou gaaf zijn om ook een keer zo iets te lezen over het verschil tussen epische en high fantasy maar dat is natuurlijk Miet jouw expertise.

    • Marcia zegt:

      Nee over verschillen tussen epische en high fantasy weet ik helemaal niets XD maar binnenkort komt er wel nog een post aan over het verschil tussen science fiction en fantasy!

  2. Jantine zegt:

    Geweldige post :-)
    Gelukkig zijn genres inderdaad niet statisch. Ik lees wel eens boeken waarbij ik op dat moment even denk: is dit nou wel of niet? … Maar dan vooral als ik iets in wil vullen bij ‘genre’ in de plugin op mijn blog. Juist dystopisch zet ik er alleen bij als ik zeker weet dat het eronder valt.

  3. zwartraafje zegt:

    Haha, ik was al aan het wachten op deze post. :) Vanaf nu probeer ik het nooit meer verkeerd te doen. Binnen het fantasy-genre voel ik me beter thuis wat de subgenres betreft. Daar zijn Urban-fantasy en Paranormal romance mijn grote favorieten.

  4. Quirine zegt:

    Interessant en erg handig! Ik volg op het moment voor mijn studie een seminar ‘science-fiction and media’ en heb daar al heel veel geleerd over het genre – blijkbaar is Star Wars geen science fiction omdat het zich in het verleden afspeelt? Best interessant om te horen allemaal, haha!

  5. Annemieke zegt:

    Leuk dat je dit doet. Mensen denken inderdaad snel dat elke sci-fi verhaal dystopisch is. Zelf wordt ik wel getrokken door space operas en de series zoals Fringe in tv series maar in boeken ben ik altijd bang dat het technische mij misschien iets teveel boven het hoofd stijgt, haha.

  6. Ogma zegt:

    ‘Voor fans van..’ stickers zijn best wel gevaarlijk heb ik gemerkt.
    Ja, ik heb mijn favoriete genres, maar als een boek geweldig en meeslepend is geschreven maakt het uiteindelijk niet meer uit in welk hokje het hoort. Dan geniet ik gewoon ;)

  7. An biekenvirus zegt:

    Leuke post , duidelijk uitgelegd en zo leer ik elke dag bij. Ik lees graag maar heb me nog niet zo uitgebreid bezig gehouden met alle subgenres.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s